Standpunten van de NVAVG

Algemeen

De arts verstandelijk gehandicapten (arts VG)

De arts VG is een specialist die medische zorg biedt aan mensen met een verstandelijke beperking. Deze zorg is gericht op het voorkomen, behandelen en omgaan met lichamelijke en psychische problemen die verband houden met de beperking. Hij of zij werkt samen met de huisarts en verleent medisch generalistische zorg, waarbij de arts VG zich richt op de handicapgebonden zorg.  Daarnaast is er een samenwerking met diverse andere zorgverleners, zoals medisch specialisten, orthopedagogen, psychologen, paramedici en andere zorgprofessionals.

Missie van de arts VG: beschikbare en toegankelijke zorg

Mensen met een verstandelijke beperking hebben recht op een goede kwaliteit van leven, rekening houdend met hun beperkingen. Dat betekent dat ze hoogwaardige zorg krijgen: effectieve, veilige en doeltreffende gespecialiseerde zorg, gebaseerd op wetenschappelijk bewijs en richtlijnen. Zorg die wordt geleverd door goed opgeleide professionals, die de cliënt centraal stellen. En die aandacht hebben voor hun specifieke behoeften (zoals communicatie die aansluit bij de individuele cliënt) en welzijn. Die zorg is beschikbaar en toegankelijk, ongeacht de locatie waar de cliënt woont (thuis of in een zorgorganisatie).

Wat is daarvoor nodig?

Om de missie uit te kunnen voeren moeten de volgende randvoorwaarden ingevuld worden:

• Voldoende artsen VG en dus een hogere instroom van aios VG in de opleiding
• Voldoende ondersteuning, bijvoorbeeld door praktijkassistenten en -ondersteuners
• Goede samenwerkingsafspraken met aanverwante sectoren, zoals de huisartsenzorg en de ggz
• Passende financiering van de zorg voor alle cliënten, ongeacht zorgproduct of indicatie.

Beschikbaarheid, bereikbaarheid, fysieke aanwezigheid en aanrijtijd van de arts VG

Aanleiding

De NVAVG heeft gekeken naar hoe artsen VG beschikbaar en bereikbaar zijn, hoe vaak ze fysiek aanwezig moeten zijn en welke aanrijtijd nodig is. Dit was nodig omdat er verschillende ontwikkelingen spelen en er maar een beperkt aantal artsen VG is. Bij het bepalen van dit standpunt zijn de volgende punten meegenomen:

• De afspraken in het Convenant Samenwerking MGZ over de beschikbaarheid en bereikbaarheid van de arts VG voor reguliere en spoedzorg (tijdens avond-, nacht- en weekenddiensten, oftewel ANW-uren).
• De groeiende rol van artsen VG in de eerstelijnszorg, zoals in regionale samenwerkingsverbanden (RESV), de Visie Eerstelijnszorg 2030 en het Integraal Zorgakkoord (IZA).
• De rol van artsen VG bij het beoordelen van een inbewaringstelling (IBS) volgens de Wet zorg en dwang.
• De eisen voor (her)registratie rond ANW-diensten uit het KNMG-handboek. Daarin staat dat artsen een verplicht aantal uren ANW-dienst moeten doen, maar er zijn geen eisen over fysieke aanwezigheid tijdens deze diensten.

Op basis van al deze punten heeft de NVAVG een nieuw standpunt geformuleerd. Ook is de oude handreiking uit 2011 over aanrijtijden opnieuw bekeken. Het standpunt van de NVAVG is afgestemd met de VGN.

Standpunt van de NVAVG

1. Beschikbaarheid en bereikbaarheid
   • Artsen VG bepalen in overleg met regionale partijen hoe zij bereikbaar en beschikbaar zijn, afhankelijk van de mogelijkheden in de regio.
   • De afspraken uit het Convenant Samenwerking MGZ blijven hierbij leidend.
   • Let daarbij op samenwerking met huisartsen en de huisartsenpost, maar ook op de beschikbaarheid voor IBS-beoordelingen en de eerstelijn (IZA).
2. Betrekken van de zorgorganisatie
   • De zorgorganisatie waar de arts VG werkt, moet nauw betrokken zijn bij de organisatie van de regionale bereikbaarheid.
   • Samen wordt bepaald wie de kartrekker is. Het is slim om één centraal punt of telefoonnummer te regelen, zodat duidelijk is waar iedereen terechtkan.
3. Vervallen van de handreiking aanrijtijden (2011)
   • Deze oude handreiking past niet bij de huidige praktijk van de arts VG. Er zijn te weinig artsen VG en de handreiking was te veel gericht op de huisartsensituatie.
4. Fysieke aanwezigheid tijdens ANW-diensten
   • Tijdens avond-, nacht- en weekenddiensten (ANW) is fysieke aanwezigheid niet per se nodig.
   • Telefonische bereikbaarheid is in principe voldoende.

Met deze afspraken wil de NVAVG ervoor zorgen dat artsen VG op een haalbare en effectieve manier bereikbaar en beschikbaar zijn, passend bij de huidige praktijk en de regionale situatie.

Standpunt Multidisciplinaire Samenwerking met VS en PA juni 2026

Inleiding 

De NVAVG staat voor toegankelijke, kwalitatief hoogwaardige en passende medische zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Deze zorg vraagt om specifieke deskundigheid, continuïteit en een integrale benadering, waarbij zowel somatische, psychische als sociale factoren worden meegenomen. De arts verstandelijk gehandicapten (arts VG) vervult hierin een centrale rol door zijn of haar specifieke medische expertise op het gebied van complexe en vaak levenslange gezondheidsproblematiek bij deze doelgroep. 

Standpunt van de NVAVG

Binnen de gehandicaptenzorg werken verschillende professionals samen die elk vanuit hun eigen deskundigheid bijdragen aan passende zorg. Daarbij is er nadrukkelijk aandacht voor samenwerking met aanpalende beroepen, waaronder verpleegkundig specialisten (VS-en) en physician assistants (PA’s). Multidisciplinaire samenwerking kan bijdragen aan het versterken van de continuïteit van zorg, het vergroten van de toegankelijkheid en het optimaal benutten van beschikbare expertise binnen het behandelteam.  

• Multidisciplinair: De NVAVG onderschrijft het belang van goede samenwerking binnen multidisciplinaire behandelteams. 

• Continue beschikbaarheid arts VG: De NVAVG vindt dat de samenwerking met de VS en PA dient plaats te vinden onder de voorwaarde dat de specifieke medische expertise van de arts VG structureel is ingebed in het behandelteam. Er is sprake van structurele inbedding wanneer er beschikbaarheid en ten alle tijde bereikbaarheid van de arts VG is geborgd binnen het behandelteam. Laagdrempelige consultatie en betrokkenheid van de arts VG is gewaarborgd.  

• Complementair: De NVAVG ziet de samenwerking met de VS en PA als complementair aan de rol van de arts VG.  

• Afspraken binnen behandelteam: De NVAVG vindt dat de inzet van VS-en en PA’s kan bijdragen aan doelmatige en toegankelijke zorg, mits duidelijke afspraken over verantwoordelijkheden en bevoegdheden worden gemaakt binnen het behandelteam, maar ook over de breedte en de verdieping. Deze afspraken worden binnen een behandelteam gemaakt op basis van ieders specifieke kennis en ervaring met de patiëntenpopulatie en de brede verpleegkundige en medische kennis. Deze afspraken kunnen door opdoen van nieuwe kennis en ervaring regelmatig worden gewijzigd. 

Op deze wijze wordt invulling gegeven aan een toekomstbestendig model van medische zorg voor mensen met een verstandelijke beperking: toegankelijk, multidisciplinair en kwalitatief hoogwaardig, waarbij de arts VG fungeert als medisch inhoudelijk expert voor de complexe problematiek die bij deze doelgroep voorkomt. 

Green Deal

Het doel van de Green Deal Samen werken aan duurzame zorg is de realisatie van een onomkeerbare transformatie naar zorg met minimale impact op klimaat, milieu en leefomgeving. Met het ondertekenen van de Green Deal Samen werken aan duurzame zorg committeert de NVAVG zich aan de afspraken voor dit doel.