Wat ‘doet’ COVID-19 met de gezondheid van artsen? Hoe zit het met de fysieke en emotionele belasting? Wat zijn de gevolgen voor hun weerbaarheid? En wat hebben ze nodig om gezond en veilig te kunnen (blijven) werken? Kort gezegd waren dat de vertrekpunten voor een onderzoek dat we in mei 2020 hebben uitgezet onder LAD-leden. Een gezond en veilig werkklimaat is een van onze beleidsspeerpunten en is zeker tijdens een pandemie belangrijker dan ooit.
Welke factoren zijn van invloed op de gezondheid van artsen?
Aan het onderzoek hebben bijna 1.600 artsen meegedaan: van huisarts tot medisch specialist, van anios tot psychiater en van arts voor verstandelijk gehandicapten tot specialist ouderengeneeskunde. Ik wil hen op deze plaats heel hartelijk bedanken. Dankzij hun input en suggesties weten we waaraan behoefte is (bijvoorbeeld als het gaat om psychosociale ondersteuning) en welke factoren van invloed zijn op de lichamelijke en geestelijke gezondheid van artsen. De belangrijkste vijf: onderling contact met collega’s, werkdruk, waardering, angst voor besmetting en leiderschap. Zo blijkt dat regulier contact met collega’s, bijvoorbeeld door te praten en reflecteren over dingen die niet goed liepen, ervoor zorgt dat artsen het langer volhouden. Datzelfde geldt voor een positieve waardering (bijvoorbeeld van de leidinggevende en de directie). Omgekeerd zijn werkdruk en de angst om besmet te raken of anderen te besmetten, belangrijke risicofactoren. En tot slot speelt leiderschap een rol: als artsen voldoende regie krijgen en betrokken worden bij belangrijke beslissingen, worden plannen veel breder ‘gedragen. Gevolg is dat ze op langere termijn emotioneel weerbaarder zijn.
Nuttige input om gezond en veilig te kunnen werken
Zowel artsen als werkgevers kunnen lessen trekken uit dit onderzoek, dat voor ons als LAD heel nuttige input heeft opgeleverd om ons gezond en veilig werken-beleid verder vorm te geven. Zo bevestigen de resultaten hoe belangrijk zeggenschap van artsen bij het instellingsbeleid (en in dit geval: COVID-beleid) is. Uit een flitspeiling die we in september hebben gedaan, blijkt helaas dat slechts 35 procent van de artsen is betrokken bij de voorbereidingen op een tweede golf. Dat vind ik, gezien de medische eindverantwoordelijkheid die artsen hebben, zeer zorgelijk. Tegen werkgevers zou ik daarom willen zeggen: maak veel meer gebruik van de expertise van artsen. En tegen artsen: pak die rol!
Concrete aanbevelingen
In dit onderzoeksrapport doen we, naast meer zeggenschap, een aantal concrete aanbevelingen. Die aanbevelingen gaan we uiteraard agenderen in ons overleg met werkgevers. Daarnaast gaan we per artsengroep kijken wat we kunnen doen om ervoor te zorgen dat artsen de komende tijd mentaal en fysiek weerbaar blijven. Dat belang is groter dan ooit, want ik kan het niet vaak genoeg benadrukken: goede zorg kun je als arts alleen leveren als je mentaal en fysiek goed in je vel zit.
Suzanne Booij
Voorzitter LAD
