In de maanden dat ons wetenschappelijk en online tijdschrift TAVG niet verschijnt, publiceren we een artikel van de maand. Zo blijven we ook buiten de reguliere TAVG-edities aandacht besteden aan actuele en relevante wetenschappelijke inzichten. Dit eerste ‘artikel van de maand’ gaat over interventies bij probleemgedrag bij kinderen met een verstandelijke beperking centraal.
Een update van een belangrijke review en meta-analyse
Nadat in 2014 The National Institute of Health and Care Excellence (NICE) in de UK een systemische review en meta-analyse uitvoerde naar de effectiviteit van verschillende type interventies voor zogenaamd Challenging behaviour bij volwassen en kinderen met een verstandelijke beperking, is er nu een update over de periode van 2014 tot heden te lezen in de publicatie: Lye V, Hassiotis A, Timmerman A, Alqazlan S, Dimitrova E, Vegh B, Totsika V. Behaviours that challenge in children with intellectual disability: systematic review and meta-analysis of pharmacological and non-pharmacological interventions. BJPsych Open. 2025 Oct 27;11(6):e256. doi: 10.1192/bjo.2025.10871. PMID: 41140149; PMCID: PMC12569614.
Onderzoekers voerden een systematische review en meta-analyse uit naar interventies voor jongeren (onder de achttien jaar) met een verstandelijke beperking en moeilijk verstaanbaar gedrag. Zij bekeken hiervoor alle RCT’s die tussen 2014 en juli 2024 zijn gepubliceerd. In totaal werden twintig onderzoeken geïncludeerd. Het betrof elf onderzoeken naar niet-medicamenteuze interventies en negen onderzochten medicamenteuze interventies.
Wat werkt wel en wat niet?
De niet-medicamenteuze interventies bleken een licht significant positief effect te hebben in het verminderen van moeilijk verstaanbaar gedrag. De onderzochte interventies omvatten negen psychosociale interventies; waaronder ouder-kind interactie therapie, oudertraining bij voedingsproblemen, ouder-management training, stepping stones, standing strong together, positive family connections interventies, en CGT gericht op emotieregulatie. Ook waren er twee studies naar dieet interventies. Vooral de psychosociale interventies waarbij ouders actief betrokken worden, zijn effectief bevonden. Dit is ook in lijn met de uitkomsten van het eerdere NICE onderzoek. De medicamenteuze interventies omvatten studies naar het effect van groeihormoon, intranasaal oxytocine, intranasaal insuline, cannabinoid, en mavoglurant (een experimenteel middel gericht op gedrags- en cognitieve symptomen bij Fragiele X, ontwikkeling stopgezet na teleurstellende fase II/III resultaten), arbaclofen (onderzocht voor verbetering van sociaal gedrag bij Fragiele X en autisme spectrumstoornis), levodopa en everolimus. De onderzochte medicijnen zijn allen niet meegenomen in het NICE onderzoek. De nu onderzochte medicamenteuze interventies blijken geen significante effecten te hebben. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat de geïncludeerde RCT’s kleine en hele specifieke onderzoekspopulaties betrof. Het NICE onderzoek vond destijds wel een significant effect van risperidon, aripiprazol en olanzapine.
Betekenis voor de praktijk
In vergelijking met tien jaar geleden brengen de bevindingen van deze nieuwe systematische review en meta-analyse weinig nieuwe inzichten. Voor de medicamenteuze interventies blijven de bevindingen uit het eerdere NICE onderzoek van kracht. Het ontbreekt nog aan evidentie voor het inzetten van de nieuw onderzochte medicamenteuze strategieën. Bij de niet-medicamenteuze zijn er meerdere effectieve interventies voorhanden, hierbij hebben de psychosociale interventies met het betrekken van ouders de grootste kans op succes.
Meer informatie ‘Artikel van de maand’
In de maanden dat ons wetenschappelijk en online tijdschrift TAVG niet verschijnt, publiceren we een artikel van de maand. Het gaat in 2026 om de maanden januari, maart, mei, juli, september en november. De overige maanden verschijnt TAVG online. Gepubliceerde edities van TAVG lees je hier.
